mononukleoza

Około 80% ludzi po 40 roku życia nosi w organizmie wirus Epsteina – Barra (EBV), wywołujący ostrą chorobę zakaźną zwaną mononukleozą. Większość zachorowań na tę dolegliwość zauważa się u dzieci, najczęściej między 5, a 12 rokiem życia, rzadziej występuje w wieku późniejszym, w wieku 15 – 30 lat. Z uwagi na łatwość przeniesienia wirusa za pomocą śliny, mononukleoza nazywana jest często „chorobą pocałunków”.

Wirus Epsteina – Barra może wniknąć w ciało, nie wywołując przy tym choroby. Najczęściej są przez niego atakowane komórki błony śluzowej nosa, nabłonek gardła, ucha oraz limfocyty B. Układ immunologiczny reaguje nadprodukcją białych krwinek. Część z tych, które zostały zainfekowane zostaje zniszczonych, wirus zaznacza jednak swoją obecność dając się wykryć w pozostałej ich części. Obecność schorzenia wymaga potwierdzenia przez wykonanie badań laboratoryjnych.
Objawy mononukleozy można pomylić z anginą lub zapaleniem gardła, choć i te często towarzyszą dolegliwości. Charakterystyczną cechą wskazującą na chorobę, jest pojawienie się (zwłaszcza u dzieci) małych, fioletowych lub czerwonych plamek na podniebieniu. U osób starszych mononukleoza może pojawić się bez wykazywania objawów. Podczas choroby dochodzi do powiększenia śledziony oraz wątroby, co może prowadzić do groźnych powikłań, np. pęknięcia śledziony lub zapalenia wątroby, a to z kolei, do żółtaczki.

Najwięcej zapadalności na mononukleozę zauważa się w okresach wiosennym i jesiennym. Dzieci są na nią narażone wszędzie, przebywając w szkole, czy internacie, dlatego trudno jest zapobiec potencjalnemu zakażeniu. Ponieważ objawy choroby są podobne do tych, jakie występują przy anginie czy też grypie, rodzice rzadko podejrzewają u swojego malucha mononukleozę. Objawami, które powinny zwrócić uwagę, są np. bóle głowy lub złe samopoczucie. Nieco później może pojawić się gorączka, wynosząca zwykle ok. 39 stopni Celsjusza. Może utrzymywać się przez kilka dni, nawet do miesiąca. Powiększenie węzłów chłonnych może dawać mylne oznaki, wskazujące na świnkę. Czasem mogą wystąpić duszności oraz obrzęk krtani. Charakterystycznym i widocznym dla mononukleozy objawem jest występujący na powiekach dziecka obrzęk, przez co sprawia ono wrażenie jakby było senne i zmęczone. Pojawiająca się ok. 4 dnia trwania choroby wysypka, przypomina tę, która występuje przy odrze lub pokrzywce.

Stopień zaraźliwości wirusem EBV nie jest wysoki, warto jednak stosunkowo wcześnie zadbać o odporność dziecka. Należy nauczyć pociechę odpowiedniej higieny, by nie piła z tych samych butelek, co koledzy i nie jadła brudnymi sztućcami zwłaszcza, gdy jest poza domem – na wycieczce szkolnej lub, jeśli przebywa w internacie. By zapobiec innego rodzajom infekcjom, dbajmy o to, by dziecko było ubrane adekwatnie do panującej pogody. Przegrzanie lub zmarznięcie przyczynia się do zmniejszenia odporności obronnej jego organizmu.
 Mononukleoza, od opanowania organizmu przez wirusa, uaktywnia się przez okres od 30 do 50 dni. Po tym czasie następuje szereg objawów, jeszcze nie wskazujących na jej obecność. Są to: ogólne osłabienie, brak apetytu, bóle głowy czy złe samopoczucie. Choroba może przyjąć również formę przewlekłą, przejawia się wówczas jako zespół przewlekłego zmęczenia. Objawia się wówczas dużym spadkiem aktywności życiowej, trudnościami w koncentracji, popadaniem w apatię. W przebiegu mononukleozy może dojść czasem do zapalenia płuc lub nawet zapalenia opon mózgowych. Niemniej jednak rzadko dochodzi do powikłań z nią związanych. Okres rekonwalescencji powinien opierać się na odpoczynku i dużej ilości snu. Z uwagi na uszkodzenie układu odpornościowego, nie zaleca się szczepienia na inne choroby zakaźne, ponieważ mogą spowodować jeszcze większe szkody. Jeśli zaś chodzi o samą mononukleozę, nie ma na nią szczepionki.

CZYM JEST?

Mononukleoza jest chorobą zakaźną, przenoszoną przez ślinę? Wywołuje ją jeden z najpowszechniej atakujących ludzki organizm, wirus Epsteina – Barra (EBV), należący do grupy opryszczkowych. EBV opanowuje głównie komórki nabłonka błony śluzowej nosa, gardła i uszu, oraz limfocyty B. Ciekawym jest fakt, że przeciwciała przeciw EVB występują tylko u ok. 70% mieszkańców Stanów Zjednoczonych, podczas gdy w innych krajach, występują niemalże u wszystkich. Najbardziej narażone na zakażenie są dzieci od 5 do 12 roku życia, jednak zaistniały w ciele wirus nie musi objawiać się chorobą. Objawy mononukleozy są podobne do objawów grypy, anginy i świnki, łatwo je zatem pomylić. Gdy dziecko cierpi na trwałą gorączkę, lub zauważymy jej częste nawroty powinniśmy skonsultować się z pediatrą, ponieważ istnieje możliwość, że zaraziło się tą chorobą. Jeżeli istnieje takie podejrzenie, lekarz zleci badania morfologiczne, by wykluczyć inne infekcje. Bardzo trudna jest właściwa diagnoza we wczesnym stadium choroby.

Mononukleoza trwa około miesiąca, ale rekonwalescencja przedłuża kurację, o co najmniej pół roku. Raz przebyta choroba nie daje nawrotów, ale wirus może pozostać przez następne miesiące, lata, a nawet całe życie.

OBJAWY

Objawy mononukleozy w jej początkowym stadium nie są zauważalne. Od momentu zarażenia, proces jej powstawania w organizmie, trwa od ok. miesiąca do 50 dni. Dopiero później można zauważyć niepokojące symptomy. W pierwszym tygodniu, chora osoba odczuwa bóle gardła, brzucha i ogólne zmęczenie. U dzieci pojawia się gorączka, mogąca utrzymywać się nawet przez kilka tygodni. Charakterystyczne dla mononukleozy są czerwone lub fioletowe plamki, pojawiające się na podniebieniu, oraz zaczerwienie, a czasem białe lub szare naloty na migdałkach, które przy wyziewie są przyczyną nieprzyjemnego, mdłego zapachu. Przy infekcjach gardła, lekarz może zalecić stosowanie ampicyliny. U dziecka chorego na mononukleozę, pojawi się wysypka. Dodatkowo występuje bolesne powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza tych z tyłu szyi, a czasem też pod pachwinami. Typowym dla tej choroby symptomem, jest również powiększenie śledziony oraz wątroby.

U dorosłych osób, mononukleoza może nie powodować tak znaczących objawów. Może też wcale nie być zauważona. Nie leczona rzadko wywołuje powikłania, a z czasem może i sama zaniknąć. Gdy choroba za cel obierze sobie układ nerwowy, mogą występować bóle karku, bóle głowy oraz bezsenność.